Feuerversicherung 1827 Landgemeinde Castrop (Anteil Herne)
Diese historische Quelle stellt das Feuer-Societäts-Catastrum von den Landgemeinden der Bürgermeisterei Castrop dar, welches im Jahre 1827 vom damaligen Bürgermeister von Castrop angefertigt wurde. Das Originaldokument ruht im Stadtarchiv Castrop-Rauxel.
Einleitung und geschichtliche Bedeutung
Das vorliegende Verzeichnis bietet eine amtliche Aufstellung aller Gebäulichkeiten, die im Jahr 1827 in den einzelnen Landgemeinden der Bürgermeisterei Castrop (Holthausen, Börnig, Giesenberg und Sodingen) vorhanden waren. Die Anzahl der Gebäude und ihr jeweiliger Versicherungswert (Assecuranzquantum) lassen fundierte Rückschlüsse auf die Größe, Struktur und wirtschaftliche Bedeutung des damaligen Grundbesitzes zu.
Ein Vergleich mit der heutigen Situation verdeutlicht den tiefgreifenden Strukturwandel, den das Ruhrgebiet durch die Industrialisierung im 19. und 20. Jahrhundert erfahren hat. Viele der historischen Hofstellen und Kotten sind heute aus dem Stadtbild verschwunden, Flächen wurden umgewidmet, und nur sehr wenige Familien sind heute noch im Besitz der alten Anwesen ihrer Vorfahren.
Die Spalte "Jetziger Eigentümer (1960)" stammt aus einer späteren Bearbeitung des Dokuments (vermutlich durch den Heimatforscher F. Becker im Jahr 1960), die den Wandel der Besitzverhältnisse bis in die Mitte des 20. Jahrhunderts dokumentiert.
I. Commune Holthausen
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | Schulte Oestrich | 1. Wohnhaus | 120 | 680 | 01.02.1834 | 800 | Alfons Backs Holth. 46.91 | ||
| 2. Scheune | 30 | 270 | dto. | 398 | ||||||
| 3. Schoppen | 10 | |||||||||
| 4. Brauhaus | 400 | dto. | 400 | |||||||
| 5. Backhaus | 100 | 1834 | 100 | |||||||
| 6. Remise | 100 | dto. | 100 | |||||||
| 2 | 2 | Wm. Schemberg zu Oestrich |
Wohnhaus | 80 | 560 | 01.02.1834 | 640 | nicht mehr vorhanden | ||
| 3 | 3 | Lockmann, jetzt Landrichter Jacobi in Essen |
1. Wohnhaus | 300 | nicht mehr vorhanden | |||||
| 2. Stallung | 20 | |||||||||
| 3. Backhaus | 30 | |||||||||
| 4 | 4 | Heermann zu Oestrich | 1. Wohnhaus | 400 | 800 | 01.02.1834 | 1200 | Büchter: Whesminn Sule Oestrickstr. 140 | ||
| 2. Scheune | 150 | 50 | dto. | 200 | ||||||
| 3. Stallung | 25 | 75 | dto. | 100 | ||||||
| 4. Backhaus | 25 | 25 | ||||||||
| 5 | 5 | Henrich Lueg zu Börsinghausen |
1. Wohnhaus | 400 | am Berg, geb. Lueg auf'm Kolm 178 Biggeleben | |||||
| 2. Scheune | 150 | |||||||||
| 3. Stallung | 20 | |||||||||
| 4. Kleine Stallung | 20 | |||||||||
| 5. Backhaus | 130 | |||||||||
| 6 | 6 | Johann Henrich Tillmann | 1. Wohnhaus | 400 | kfm. Haacke Börsingh. | |||||
| 2. Scheune | 100 | |||||||||
| 3. Backhaus | 20 | |||||||||
| 7 | 7 | Henrich Gülcker | Wohnhaus | 30 | Pallasch Börsingh. 33 | |||||
| 8 | 8 | Henrich Nathe | 1. Wohnhaus | 230 | Alfons Nister Börsingh. 86.73 | |||||
| 2. Backhaus | 40 | |||||||||
| 9 | 9 | Lipperheide modo Freiherr v. Romberg zu Brünninghausen |
Wohnhaus | 40 | nicht mehr vorhanden | |||||
| 10 | 10 | Wilhelm Wever | 1. Wohnhaus | 500 | 180 | 04.04.1836 | 680 | nicht mehr vorhanden | ||
| 2. Schoppen | 100 | |||||||||
| 11 | 11 | Henrich Böckmann zu Börsinghausen |
1. Wohnhaus | 600 | Heinr. Böckmann Börsingh. 30 | |||||
| 2. Scheune | 200 | |||||||||
| 3. Stallung | 50 | |||||||||
| 4. Backhaus | 150 | |||||||||
| 12 | 12 | Heermann zu Börsinghausen | 1. Wohnhaus | 150 | 850 | 01.02.1834 | 1000 | nicht mehr vorhanden | ||
| 2. Scheune | 100 | |||||||||
| 3. Backhaus | 50 | |||||||||
| 13 | 13 | Wilhelm Stromberg | 1. Wohnhaus | 500 | nicht mehr vorhanden | |||||
| 2. Schoppen | 60 | |||||||||
| 3. Backhaus | 40 | |||||||||
| 14 | 14 | Wilhelm Schaeper | 1. Wohnhaus | 200 | Wagner Börsingh. 13 | |||||
| 2. Backhaus | 40 | |||||||||
| 15 | 15 | Friedrich Döhmann | 1. Wohnhaus | 300 | Franz Kubauer auf'm Isen 26 | |||||
| 2. Schoppen | 100 | |||||||||
| 16 | 16 | Wwe. Risse, jetzt Henrich Wilhelm Risse |
1. Wohnhaus | 500 | 500 | 01.02.1834 | 1000 | nicht mehr vorhanden / Speckenbrock | ||
| 2. Scheune | 100 | 200 | 300 | |||||||
| 3. Backhaus | 100 | 100 | ||||||||
| 17 | 17 | Henr. Wilhelm Büchte | Wohnhaus | 120 | Nöthe, Jos. Eckemann 534 | |||||
| 18 | 18 | Wilhelm Eckmann | 1. Wohnhaus | 200 | 544 | |||||
| 2. Scheune | 100 | |||||||||
| 19 | 19 | Wilhelm Thurich | 1. Wohnhaus | 1500 | nicht mehr vorhanden | |||||
| 2. Scheune | 400 | |||||||||
| 3. Schoppen | 20 | |||||||||
| 4. Stallung | 200 | |||||||||
| 5. Einliegerhaus (a) | 20 | |||||||||
| 6. dito (b) | 30 | |||||||||
| 7. Schmiede (c) | 80 | |||||||||
| 8. Einliegerhaus (d) | 30 | |||||||||
| 20 | 20 | Died. Plaßmann | 1. Wohnhaus | 140 | nicht mehr vorhanden | |||||
| 21 | 21 | Herm. Kramer | Wohnhaus | 100 | Piepenbrock's Katen 35 | |||||
| 22 | 22 | Frombach, jetzt Henr. Becker |
Wohnhaus | 40 | Fehrenkampe 523 | |||||
| 23 | 23 | Graskamp | 1. Wohnhaus | 200 | Witwe Eonnahme geb. ... 566 | |||||
| 2. Scheune | 50 | |||||||||
| 24 | 24 | Anton Vethacke | 1. Wohnhaus | 600 | Alfons Pelesieck 556 | |||||
| 2. Scheune | 100 | |||||||||
| 25 | 25 | Henr. Hubbert | 1. Wohnhaus | 100 | Heinr. Hubbert 586 | |||||
| 2. Einliegerhaus | 20 | |||||||||
| 26 | 26 | Henr. Tappe | 1. Wohnhaus | 150 | Heinr. Tappe Holth. 346.28 | |||||
| 2. Scheune | 50 | |||||||||
| 27 | 27 | Died. Schürmann | 1. Wohnhaus | 100 | Heinr. Siegemann | |||||
| 2. Schoppen | 30 | |||||||||
| 28 | 28 | Henr. Taepcken | 1. Wohnhaus | 70 | Heinr. Niessk 584 | |||||
| 2. Schoppen | 20 | |||||||||
| Summa Commune Holthausen | 11.600 Reichstaler | |||||||||
II. Commune Börnig
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | Johann Tönnis | 1. Wohnhaus | 120 | ||||||
| 2. Scheune | 30 | |||||||||
| 3. Backhaus | 20 | |||||||||
| 2 | 3 | Henrich Schreiber | Wohnhaus | 30 | ||||||
| 4 | 3 | Wilhelm Klute | 1. Wohnhaus | 60 | ||||||
| 2. Schoppen | 20 | |||||||||
| 4 | 6 | Wilhelm Koop | 1. Wohnhaus | 80 | ||||||
| 2. Schoppen | 10 | |||||||||
| 3. Backhaus | 10 | |||||||||
| 5 | 7 | Joh. Hugendiek | Wohnhaus | 20 | ||||||
| 6 | 8 | Georg Westerbusch | 1. Wohnhaus | 30 | 680 | 01.02.1834 | 800 | Seck | ||
| 2. Scheune | 10 | 120 | ||||||||
| 3. Stallung | 10 | |||||||||
| 4. Backhaus | 10 | |||||||||
| 9 | 7 | Georg Sehrbruch | 1. Wohnhaus | 120 | Liske | |||||
| 2. Scheune | 30 | |||||||||
| 8 | 10 | Behmer | 1. Wohnhaus | 400 | ||||||
| 2. Scheune | 50 | |||||||||
| 3. Schoppen | 50 | |||||||||
| 4. Stallung | 50 | |||||||||
| 5. Backhaus | 50 | |||||||||
| 11 | 9 | Behmer | Wohnhaus | 100 | ||||||
| 12 | 10 | Died. Straeter | Wohnhaus | 30 | ||||||
| 11 | 13 | Died. Gremme | Wohnhaus | 20 | ||||||
| 12 | 14 | Henr. Baack | 1. Wohnhaus | 150 | ||||||
| 2. Schoppen | 20 | |||||||||
| 3. Stallung | 20 | |||||||||
| 4. Scheune | 30 | |||||||||
| 13 | 15 | Schulgemeinde Börnig | Schulhaus | 800 | ||||||
| 14 | 16 | Tinnemann | 1. Wohnhaus | 120 | ||||||
| 2. Scheune | 20 | |||||||||
| 3. Stallung | 20 | |||||||||
| 17 | 15 | Died. Sonntag | 1. Wohnhaus | 120 | ||||||
| 2. Scheune | 30 | |||||||||
| 3. Backhaus | 10 | |||||||||
| 16 | 16 | Henr. Hoffmann | 1. Wohnhaus | 120 | ||||||
| 2. Stallung | 30 | |||||||||
| 3. Backhaus | 10 | |||||||||
| 19 | 17 | Henr. Drogendick | Wohnhaus | 40 | ||||||
| 18 | 20 | Johann Köller | 1. Wohnhaus | 40 | ||||||
| 2. Schoppen | 10 | |||||||||
| 21 | 19 | Henr. Bornemann | Wohnhaus | 80 | ||||||
| 20 | 22 | Henr. Vortmann | 1. Wohnhaus | 80 | ||||||
| 2. Schoppen | 20 | |||||||||
| 23 | 21 | Joh. Herntrey | 1. Wohnhaus | 120 | ||||||
| 2. Scheune | 30 | |||||||||
| 24 | 22 | Hausemann zu Bladenhorst | Wohnhaus | 300 | ||||||
| 25 | 23 | Herm. Werth | 1. Wohnhaus | 60 | ||||||
| 2. Scheune | 30 | |||||||||
| 26 | 24 | Wilh. Böhmer | Wohnhaus | 60 | ||||||
| 25 | 27 | Diedr. Gülcker | 1. Wohnhaus | 80 | ||||||
| 2. Schoppen | 10 | |||||||||
| 26 | 28 | Wilh. Beckmann | 1. Wohnhaus | 60 | ||||||
| 2. Schoppen | 10 | |||||||||
| 27 | 29 | Wilh. Steffen | Wohnhaus | 60 | ||||||
| 30 | 28 | Conrad Vollenberg | Wohnhaus | 30 | ||||||
| 31 | 29 | Joseph Tappe | Wohnhaus | 30 | ||||||
| 32 | 30 | Bernhard Wilh. Holtermann gt. Büchte | 1. Wohnhaus | 80 | 220 | 07.02.1833 | 300 | |||
| 2. Scheune | 60 | 60 | ||||||||
| 33 | 31 | Henr. Stromberg | Wohnhaus | 30 | ||||||
| 34 | 32 | Theod. Wallböhmer | Wohnhaus | 30 | ||||||
| Summa Commune Börnig | 4.260 Reichstaler | |||||||||
Nachtrag Börnig
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 35 | 33 | Johann Henr. Wefer zu Vellwig | Wohnhaus | 150 | 07.02.1833 | 150 | |||
| 36 | 34 | Wilh. Buschmann | Wohnhaus | 120 | dto. | 120 | |||
| 37 | 35 | Landgemeinden des Gerichts Castrop | Spritzenhaus | 35 | 26.08.1836 | 35 | Hr. 5219 |
III. Commune Giesenberg
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 1 | Georg Heyermann | 1. Wohnhaus | 400 | ||||||
| 2. Scheune | 150 | |||||||||
| 3. Stallung | 50 | |||||||||
| 4. Backhaus | 25 | |||||||||
| 4 | 2 | Eberhard Kranenberg | 1. Wohnhaus | 100 | ||||||
| 2. Scheune | 40 | |||||||||
| 3. Backhaus | 20 | |||||||||
| 4. Stallung | 10 | |||||||||
| 5 | 3 | Johann Kipp | 1. Wohnhaus | 500 | 400 | 01.02.1834 | 900 | |||
| 2. Scheune | 150 | 50 | dto. | 200 | ||||||
| 3. Stallung | 25 | 75 | dto. | 100 | ||||||
| 4. Backhaus | 25 | 25 | ||||||||
| 6 | 4 | Joh. Wittenberg | 1. Wohnhaus | 300 | 50 | |||||
| 2. Scheune | ||||||||||
| 3. Stallung | 25 | |||||||||
| 4. Backhaus | 25 | |||||||||
| 8 | 5 | Joh. Kettling | Wohnhaus | 150 | ||||||
| 9 | 6 | Christian Drevermann | Wohnhaus | 40 | ||||||
| 10 | 7 | Diedr. Tollkamp | Wohnhaus | 40 | ||||||
| 11 | 8 | Joh. Henr. Köster | Wohnhaus | 20 | ||||||
| 12 | 9 | Wilh. Heyermann | Wohnhaus | 50 | ||||||
| 13 | 10 | Carl Hermann | Wohnhaus | 30 | ||||||
| 14 | 11 | Joseph Kipp | Wohnhaus | 150 | ||||||
| Summa Commune Giesenberg | 2.752 Reichstaler | |||||||||
Nachtrag Giesenberg
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 12 | H. Graf v. Westerholt Giesenberg | - | - | |||||
| 2 | 13 | Similiter | - | - | |||||
| 7 | 14 | dto. | Försterhaus | - | |||||
| 15 | 15 | Eberhard Bröns | Wohnhaus | - | 90 | 01.02.1834 | 90 |
IV. Commune Sodingen
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 1 | Schulte Uhlenbrock | 1. Wohnhaus | 400 | ||||||
| 2. Scheune | 100 | |||||||||
| 3. Schoppen | 20 | |||||||||
| 4. Backhaus | 30 | |||||||||
| 4 | 2 | Espey, jetzt Johann Westerbusch | Wohnhaus | 25 | 175 | 01.02.1833 | 200 | |||
| 11 | 4 | Wilh. Arendt | 1. Wohnhaus | 60 | ||||||
| 2. Schoppen | 50 | |||||||||
| 12 | 5 | Henr. Feldkuhler | Wohnhaus | 40 | ||||||
| 13 | 6 | Henr. Reinert | Wohnhaus | 40 | ||||||
| 14 | 7 | Wilh. Stigmann | Wohnhaus | 170 | ||||||
| 15 | 8 | Henr. Drevermann | Wohnhaus | 250 | ||||||
| 9 | 9 | Georg Hosberg | - | - | ||||||
| 16 | 10 | Friedrich Neuhaus | Wohnhaus | - | 50 | 07.02.1833 | 50 | |||
| 17 | 11 | Friedr. Nöthe | Wohnhaus | - | 150 | 01.02.1834 | 150 | |||
| 5 | 14 | Georg Stigmann daselbst | 1. Wohnhaus | 1100 | 700 | 07.02.1833 | 400 | |||
| 2. Schoppen | 150 | 120 | 30 | |||||||
| 3. Backhaus | 50 | 30 | 20 | |||||||
| 6 | 15 | Johann Coerdt daselbst | 1. Wohnhaus | 450 | ||||||
| 2. Backhaus | 75 | |||||||||
| 7 | 16 | Wilh. Nöthe | 1. Wohnhaus | 1000 | ||||||
| 2. Backhaus | 75 | |||||||||
| 8 | 17 | Henr. Tappe zu Sodingen | 1. Wohnhaus | 900 | ||||||
| 2. Scheune | 125 | |||||||||
| 3. Stallung | 25 | |||||||||
| 4. Backhaus | 25 | |||||||||
| Summe Commune Sodingen | 1.235 Reichstaler | |||||||||
V. Domainen-Gebäude
| Nr. des Hauses | Nr. des Katasters | Name der Wohnorte und Eigentümer | Benennung der Gebäude | Erstes Assecuranzquantum (Rchs.-Tlr.) | Zugang | Abgang | Zeit der Eintragung | Jetziges Assecuranz-Quantum (Rchs.-Tlr.) | Jetziger Eigentümer (1960) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | 1 | Johann Wever zu Vellwig (jetzt Eigentümer) |
1. Wohnhaus | 800 | 300 | 07.02.1833 | 500 | ||
| 2. Scheune | 400 | 300 | 100 | ||||||
| 3. Backhaus | 75 | 75 | - | ||||||
| 1 | 12 | Schulte Allstede zu Sodingen | 1. Wohnhaus | 3300 | |||||
| 2. Scheune | 800 | ||||||||
| 3. Schoppen | 975 | ||||||||
| 4. Stallung | 120 | ||||||||
| 5. Speicher | 130 | ||||||||
| 6. Kornmühle | 75 | ||||||||
| 2 | 13 | Kleinalstede zu Sodingen, jetzt Eigentümer | 1. Wohnhaus | 2350 | 1220 | 30.11.1830 | 1130 | ||
| 2. Scheune | 450 | 140 | 310 | ||||||
| 3. Stallung | 25 | 25 | - |
Literatur / Quellen
- Originalquelle:
- Stadtarchiv Castrop-Rauxel. Feuer-Societäts-Catastrum von den Landgemeinden der Bürgermeisterei Castrop, angefertigt im Jahre 1827 von dem Bürgermeister von Castrop.
